Rohloff (4): duimen of draaien?

We hebben onlangs onze fietsen laten ombouwen. De derailleur werd hierbij vervangen door een versnellingsnaaf van Rohloff. We hebben inmiddels onze eerste paar tochtjes ermee gefietst. Wat is onze eerste impressie en bevallen de duimshifters? 

Veel kilometers hebben we nog niet gemaakt met onze Rohloff-naven, ook door een ongeplande heuse crash test, die het wiel met ingebouwde Rohloff probleemloos heeft doorstaan. Dus dit gaat om een eerste indruk na slechts 163 kilometer.

Ceci n’est pas un derailleur

Over de Rohloff-naaf kunnen we kort zijn: dit bevalt zeer goed. In de zevende versnelling produceert de Rohloff het meeste geluid. Dit doet de versnellingsnaaf in mindere mate ook in de eerste zes versnellingen maar op onze fietstochten vanuit huis gebruiken we eigenlijk alleen maar de versnellingen 8 tot en met 11. In deze versnellingen ervaren we de Rohloff-naaf als stiller dan onze SRAM NX1-derailleur. En dan schijnt de Rohloff nog stiller te worden als deze na duizend kilometer fietsen is ingelopen.

Stiller
Ook de vrijloop is stiller, de vrijloop van de cassettenaven van Sonder maakten veel lawaai. Dat had een voordeel: even stoppen met trappen en de meeste mensen gingen al aan de kant, nu moeten we weer vaker onze fietsbel gebruiken. De luide vrijloop was minder leuk als we wild zagen.

Als je de Rohbox niet kunt openen heb je tijdelijk een luxe fixie

We hoeven eigenlijk niet te wennen aan de nieuwe stappen met schakelen. De overgang van een voorblad met 32 tanden naar een ovale 30T was meer wennen omdat de versnellingen veranderden. Waarschijnlijk merken we het nu niet omdat we drie versnellingen meer hebben dan met onze 1×11 derailleur. Hierdoor vinden we eerder een versnelling die bij onze trapfrequentie past in de verschillende omstandigheden als wind mee/tegen, heuvel op/af, etc.

Schakelen zonder trappen
Het voordeel van een Rohloff-naaf dat je ook kunt schakelen zonder te trappen merken we nog niet zo. Het zit nog niet in ons systeem om dat te doen omdat we al decennia met derailleurs fietsten. Daar kunnen we over een jaar misschien wat zinnigers over zeggen, als we een paar keer op pad zijn geweest met vakantiebagage.

Kettingspanner hangt aan derailleuroog

Ervaring met de duimshifters en Gebla Rohbox

Helaas bevielen de duimshifters in combinatie met de Gebla Rohbox ons allebei niet. In mijn geval kon ik het stuur met alleen met de toppen van mijn vingers nog vasthouden en moest ik een hele draai maken met mijn hand en uitgestrekte duim om te kunnen schakelen. We vinden dat we een te lange slag moesten maken voordat de fiets schakelde.

SRAM X7 duimshifter

Toen we onze bevindingen met de gemodificeerde Sram X7-duimshifters per mail aan Marten meldden, samen met wat restpuntjes, zoals bijvoorbeeld de kabelloop in combinatie met de handlebar rol, waar we in ons enthousiasme bij het ophalen van de fietsen niet op gelet hadden, kregen we al snel een mail terug van Marten: “Nog niet gelijk een succes dus. Moet de fietsen maar weer ophalen lijkt me, om te kijken of het beter kan. Vanavond 20.00 uur?” We dachten eerst dat hij een geintje maakte maar Marten stond die avond bij ons voor de deur om een van de fietsen op te halen en van de andere alleen de shifter om te kijken of hij het schakelen kon verbeteren. Service.

Maatwerk aanpassing shifter (foto: Marten Gerritsen)

Marten maakte voor de gemodificeerde duimshifters een tweede aanpassing. Hiervoor heeft hij een maatwerk kabeltrommel gemaakt en erin gezet. Hierdoor trok de shifter meer kabel maar dat ging ten koste van meer handkracht.

Vervangen onderdelen shifter

Na een proefritje in bij M-gineering in Kiel-Windeweer vond ik dat het veel te zwaar schakelde, zeker voor een lange tocht. Daarbij moest ik nog steeds een vrij lange slag maken voordat de transportveer aangreep op het tandwiel in de schakelbox. Ik weet uit ervaring dat de pees in mijn duim op fietsvakanties soms al overbelast raakt door het vele schakelen. Dat kan al gebeuren met een veel lichter te bedienen derailleurschakelaar. Het was jammer van het vele werk dat Marten erin gestoken had maar ik koos voor de Rohloff-draaishifter. Met deze shifter kwam ook de Gebla Rohbox te vervallen en kwam de originele externe schakelbox van Rohloff op de fiets.

Montage Rohloff externe schakelbox

Dave besloot om het even wat langer aan te kijken met de duimshifter maar is ook tot de conclusie gekomen dat hij de shifter niet goed vindt werken. Je kunt namelijk de lange slag die je moet maken niet snel uitvoeren want dan schakel je al gauw meerdere versnellingen tegelijkertijd. Dus je moet voorzichtig duwen, duwen, duwen, tot de transportveer aangrijpt op het tandwiel in de Gebla Rohbox om een versnelling door te schakelen. Dit maakt het schakelen traag. Ook Dave moet voor zijn gevoel een veel te grote beweging met zijn hand maken. Het werkt wel, maar het is niet optimaal.

Doorschieten
Daarbij is het handige van de draaishifter dat je kunt zien in welke versnelling je zit. Met name bij het schakelen tussen de 7e en 8e versnelling is dit belangrijke informatie. Als je daarbij niet genoeg de druk van de pedalen haalt, kan de Rohloff doorschieten naar een verkeerde, zwaardere versnelling.

Draaishifter op stuur zetten

De Gebla Rohbox is veel handiger voor wanneer je zelf een keer een (gebroken) kabel moet vervangen. Het maakt namelijk niet uit in welke versnelling de fiets staat, je kan de externe schakelaar zo weer terugplaatsen. Bij de Rohloff externe schakelbox moet zowel de shifter als de schakelbox in dezelfde versnelling staan. Ook is het monteren van de kabel bij de Rohbox makkelijker.

Om de kabels vast te zetten op de kabeltrommel in de externe schakelbox van Rohloff moet je ze eerst afknippen op de juiste lengten en daarna de uiteinden van de kabels ieder door twee kleine gaatjes priegelen. Probeer dat maar eens onderweg zonder dat het kabeluiteinde gaat rafelen. Tot slot kan je bij een eventele kabelbreuk makkelijk aan het tandwiel draaien van een Gebla Rohbox als je het kastje afneemt terwijl je bij de Rohloff hiervoor een steeksleutel 8 nodig hebt.

Torx 20 bitje
Om de externe schakelkastjes open te maken heb je een torx 20 bitje nodig. Dit geldt zowel voor die van Rohloff als Gebla. Dit bitje zit meestal niet standaard in multitools voor fietsen. Op de eerste fietsrit, nog met de Rohbox,  liepen we er meteen tegenaan dat we dit niet bij ons hadden. Ik had namelijk gedraaid aan de kabelstelbout om te kijken of ik hiermee de slag van de schakelaar wat kon verkleinen. Maar dit kun je niet doen zonder de schakelkabel te verlengen, anders blijft een van de twee transportveren (van de kabel waaraan je hebt gedraaid) op het tandwiel steken. Dan blokkeert het tandwiel voor de andere kant op schakelen.

Zowel de Gebla als de Rohloff externe schakelbox gebruikt torx schroefjes

In onderstaande video zie je vanaf 3’20” hoe de Rohloff geschakeld wordt door de twee transportveren in de Gebla Rohbox. Eerst moet de veer uit de ruststand getrokken worden. Zou de transportveer te dicht bij het wieltje zitten, dan blokkeert dit het wieltje voor het schakelen de andere kant op. Mede hierdoor moet je een langere slag maken met een duimschakelaar voordat er iets gebeurt.

Op deze foto zie je beter de transportveren die moeten aangrijpen op het tandwieltje (in het gat) en het zo een zetje geven waardoor het draait:

Pijl wijst naar beide transportveren, bovenste is omcirkeld (foto: Marten Gerritsen)

Draaishifter

De draaishifter blijkt in de praktijk helemaal niet in de weg te zitten van handposities op de innerbarends van het Denham-stuur. Tussen de barend en de draaishifter zit nog de klem van de remgreep. Hierdoor blijven lage handposities op het innerbarends mogelijk. Wel maakt de draaishifter onderdeel uit van je handvat en er zit altijd enige speling in. Mijn hand past echter nog net op het korte handvat van de SQlab 710 handvatten. Dit is een set met een korter handvat rechts voor sturen met een draaischakelaar.

Hand past net op het korte handvat van SQlab 710 (maat S)

SQlab 710 handvat

Af en toe maakt mijn duim nog een fantoombeweging naar een hendel die er niet meer is. Zowel met de duimshifter als de draaishifter schakel je makkelijk een versnelling teveel op of af. We moeten duidelijk nog even wennen. We moeten er ook nog bewust over nadenken dat je kunt schakelen als je voor een stoplicht staat. Maar dit gaat alleen als je niet te zwaar met je voet op het pedaal leunt. Even iets optillen dus. Voor Dave is dit niet nieuw, omdat hij in het verleden al met een Rohloff-naaf heeft gereden op zijn Flevobike Greenmachine ligfiets.

Duimshifter
De Gebla Rohbox is een mooi simpel ding. Er zou echter een goed werkende duimshifter bij ontworpen moeten worden. In het verleden zijn daarvoor al diverse initiatieven geweest, veel daarvan bestaan al niet meer omdat het erop lijkt dat de originele Rohloff-draaishifter het beste werkt. Met je pols kan je een veel krachtiger beweging maken dan met je duim. Ook Rohloff heeft zich nog niet aan een duimschakelaar gewaagd. Dat is jammer want op racesturen en drop bars past de draaishifter niet. Alternatieven voor race- en gravelbikers noemden we in de tweede aflevering van deze serie artikelen over de Rohloff-naaf. Online zijn er ervaringen van gebruikers te vinden. Zoals deze review van de Cinq Shift:R duimshifters.

Gebla Rohbox, op de achtergrond de Rohloff externe schakelbox

Een rode?

Door de Rohloff-naven in onze Sonder Frontier mountainbikes is de waarde van deze fiets meer dan verdubbeld. Hopelijk treffen we alleen fietsdieven met verstand van zaken en laten ze onze ‘goedkope’ Sonder fietsen staan en kijken ze niet goed naar de naaf. Sommige fietsenmakers raden het je af om een Rohloff in te bouwen in een goedkope fiets. Een Rohloff-naaf kan je echter altijd meenemen naar een volgende fiets. Omdat de Rohloff-naaf zeker 100.000 kilometer meegaat, overleeft hij waarschijnlijk je huidige fiets. Er is zelfs iemand die er al 200.000 kilometer mee heeft gefietst. Met dat in het achterhoofd kan je beter kiezen voor een zilverkleurige of zwarte Rohloff, want als mijn volgende fiets bijvoorbeeld oranje of groen is, dan vloekt dat met een rode Rohloff. Een zilverkleurige of zwarte is makkelijker te combineren met diverse framekleuren.

Rode Rohloff met Rohloff-externe schakelbox

Hoe het wiel zich houdt en wat onze ervaringen ermee zijn op de lange termijn, dat houden jullie van ons tegoed. Het wiel met KOM Tough i40-velg heeft de eerste crash goed doorstaan, ik wat minder. Hierdoor kon ik vier weken niet fietsen waardoor we wat minder kilometers met de Rohloff-naaf gemaakt hebben voor dit artikel over de eerste ervaringen dan we wilden.

Black never goes out of style

Derailleur = ontspoorder
Wat ons betreft kopen we nooit meer een fiets met derailleur. De vertaling van dit Franse woord is ‘ontsporingsinrichting’ en dat klopt precies met onze ervaring. Voor ons echter geen ontspoorde kettingen meer. Of een cassette reinigen. Of snel slijtende kettingen. Wist je dat de Rohloff-naaf oorspronkelijk is ontwikkeld voor de mountainbike? Want offroad rijden en derailleurs zijn niet de meest handige combinatie.

Via het forum van vereniging De Wereldfietser hebben onze NX1-derailleurs een nieuwe bestemming gevonden.

Aanvullingen, tips, vragen? Laat hier je reactie achter:

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s