Kledinglagensysteem

Buitensportkleding bestaat uit drie lagen:

  1. Basislaag: thermo-ondergoed (houdt de huid vrij van vocht);
  2. Middenlaag: fleece (isoleert) en/of lichtgewicht donsjack;
  3. Beschermende laag: winddicht jack of regenjas (van ademend materiaal – zorgt dat kleding droog blijft).

Dit is voldoende warm bij een omgevingstemperatuur van 10 ºC tijdens lopen. Waarschijnlijk is een dunne fleecetrui in combinatie met thermo-ondergoed warm genoeg op een frisse zomerdag. De middelste laag, de isolatielaag kan ook uit meerdere lagen bestaan. In koud weer draag je over je trui dan nog een licht donsjack bijvoorbeeld of een tweede iets dikkere trui.

Basislaag

De basislaag dient alleen om vocht van de huid af te transporteren, zodat de huid droog blijft.

Hoeveel ondergoed mee?

Wij vinden het op vakantie handig om voor een week ondergoed en sokken bij ons te hebben, zodat wassen maar eens per week hoeft. Echt superlicht reizen doe je met twee stuks, je moet dan elke ochtend met handzeep je ondergoed reinigen en dan hopen dat je de weersomstandigheden treft dat dit kan drogen (bijvoorbeeld in een foudraal van netstof die je aan je rugzak hangt. Wollen sokken gaan wel een paar dagen mee maar pas op met wollen ondergoed op de fiets: dit kan gaan schuren in de liezen. Beter is dan microfiber of een mix van wol en zijde.

Sokken

In warm klimaat zijn dunne hikingsokken prettiger: in die dikke voelen je voeten volledig opgesloten en te warm. Wollen sokken blijven langer fris ruiken dan synthetische. Je hebt dan minder sokken nodig. Alle bekende merken zijn door ons uitgetest: Smartwool, Icebreaker, Bridgedale en Falke. Unaniem zijn we het er over eens: Falke-sokken zijn het beste. Voor wandelen de TK2 Wool en voor fietsen de TK5. Uitgangspunt bij het kiezen van de dikte van de sok is: hoe stijver de schoen, hoe dikker de sok. Dus in stijgijzervaste bergschoenen kies je waarschijnlijk het beste voor Falke TK1. Wij lopen echter liever op wat soepeler schoenen en gaan dus voor een dunnere sok, de TK 2.

Andere merken outdoorsokken:

  • Smartwool heeft een te grove naad op de teen en knellen om de enkel. Het type PHD is de betere keuze van Smartwool.
  • Bridgedale ging na één wandeling al pillen en heeft aan de binnenkant allerlei lusjes.
  • Icebreaker is redelijk.
  • Wrightsocks zijn tweelaags, twee sokken zitten aan elkaar gebreid. Dit met het idee dat je minder snel last zou krijgen van blaren. Een pantykousje onder je wandelsokken werkt ook.

De beste buitensportsokken kennen een linker- en rechtersok. Deze volgen de anatomische vorm van je voeten beter. Koop sokken aan de kleine kant. Heb je normaal bijvoorbeeld schoenmaat 40, en je kan bijvoorbeeld kiezen uit sokmaten 39-40 en 40-41, kies dan de eerste. Teveel sok gaat in je schoen opstropen onder je voet. Draai sokken voor de grap eens binnenstebuiten en vergelijk.

Voor warm weer zijn we nog op zoek naar de ideale sok. Tot nu toe vinden we alle sokken warm, ook de zogenaamde ‘cool’-sokken. Dat komt natuurlijk ook doordat de meeste stevige bergwandelschoenen veel te warm zijn. Stevige bergwandelschoenen zonder Gore-Tex is bovendien bijna niet meer te krijgen.

Met warm weer en autorijden zijn enkelsokjes lekker in gewone gympen.

Lichtgewicht rugzaklopers gaan voor trailrunnerschoenen met gaas, die snel drogen. Hier draag je een dunne synthetische sok in, bijvoorbeeld een hardloopsok of zelfs een pantykousje (dikke variant van 60 denier). Het idee hierachter is: GoreTex-schoenen moet je steeds uittrekken bij het doorwaden van stroompjes en dan blijf je aan de gang. Uiteindelijk krijg je ook water via de enkels in je met GoreTex gevoerde schoenen en dit type schoen is dan moeilijk droog te krijgen. Voor mij zijn schoenen waarvan ik de zool kan torderen en de hiel niet stevig is, geen optie. Door dit soort slappe schoenen heb ik hielspoor ontwikkeld. Ook voor fietsen met platformpedalen is een steviger zool prettiger.

Middenlaag

De middenlaag is de isolerende laag tussen de basislaag en de beschermend buitenste laag.

Fleece

Een trui van fleece is warmer en lichter dan een wollen trui. Hij neemt ook minder vocht op en is dus eerder droog. Bij wassen geen wasverzachter gebruiken. Neem geen goedkope fleece maar fleece van Polartec. Micro Grid of nog beter, Power Grid (125 gram per m2), zijn de lichtste soorten. Bijvoorbeeld Häglofs L.I.M. Power Dry Hood, dat 180 gram weegt in herenmaat large. Je kan wol wassen met een wolwasmiddel geparfumeerd met lavendel tegen motten.

Motten kunnen wol aantasten

Motten kunnen wol aantasten

Broek

We hebben jaren gezworen bij Fjällräven-broeken van G1000-stof met veel zakken. Onverslijtbaar en snel droog. Als je uit je kano de wal op klimt hou je het niet schoon. Of als je ergens op de grond of een boomstronk gaat zitten. Kies daarom een donkere tint: olijfgroen of antraciet zijn minder besmettelijk dan een zandkleur. Op een ligfiets wil je geen ritsen/drukknopen/zakken op de achterkant, die kunnen gaan irriteren.

Tegenwoordig geven we de voorkeur aan broeken van soft shell, in verschillende diktes voor winter, lente/herfst en zomer. Deze broeken parelen af en zijn volledig synthetisch. Mijn winterbroek heeft winddichte knieën en zitvlak. Merken: Häglofs, Mountain Equiment, Rab. Smalle pijpen of pijpen die smaller gemaakt kunnen worden met ritsen hebben de voorkeur voor op de trike.

In de winter houdt een broek van dik soft shell je benen voldoende warm. Als het echt koud is draag dan een thermische lange onderbroek, bijvoorbeeld van merinowol. Soft shell stoffen: Exolite, Schoeller, Polartec Power Shield, etc.

Belle heeft o.a. een 545 gram wegende Women’s Mission Pant van Mountain Equipment. Deze is gemaakt van Exolite 275 stretch dubbel geweven dikke soft shell-stof, met Winterstopper soft shell stof op zitvlak en knieën. Er zitten ventilatieritsen in met gaasstof erachter op de dijen. In het kruis zit een gusset (zie afbeelding). De Ibex-pant van hetzelfde merk heeft die ook. Ook in de pijpen zit extra ruimte, te openen met een rits, zodat je er alle soorten bergschoenen onder kunt dragen. De Mission Pant was mijn winterbroek totdat ik de Mid F Fjell II kocht van Häglofs, een broek met een gewatteerde voering. Die is gemaakt van een stof die de naam Climatic heeft gekregen (94% Polyamide, rest Elastane). 173/m2. De voering is QuadFusion+, 100% gerecycled Polyester holle vezels. 60 g/m2 van taille tot knieën, daaronder 40 g/m2. DWR zonder Fluorcarbon.

Gusset in kruis

Hoe breng ik Grönlandwax aan op Fjällräven-broeken van G-1000 stof?

Voor het aanbrengen van de waterafstotende Grönlandwax op G-1000 stof heb je een strijkbout nodig en de wax. Kledingstuk moet schoon zijn. Wrijf het kledingstuk in met de wax en ga er met de lauw-warme strijkbout overheen om de wax te verspreiden en in de vezels te laten trekken. Door meerdere lagen aan te brengen gaat het waterafstotende vermogen omhoog.

Overhemden

Overhemden geschikt voor outdoor zouden drukknopen moeten hebben in plaats van gewone knopen. Ook zie je wel eens dat de knopen zijn vastgezet met een doorlopend lint, dat is ook een goede oplossing. Zodat je geen naaisetje hoeft mee te nemen om afgevallen knopen weer aan te zetten. Zoals de Fjällrävenbroeken dat goed hebben.

T-shirts

Om te kajaken zijn t-shirts die snel drogen (bijvoorbeeld The North Face vapor wick) heel fijn. Kies voor zichtbaarheid tijdens het kajakken felle kleuren (oranje, lime, geel en turquoise).

Voor het fietsen is meinowol een aanrader. T-shirts van Icebreaker zijn gemaakt van merino wool en die zijn behalve snel droog ook vuilafstotend. Deze T-shirts houden je koel in de warmte en warm als de temperatuur daalt. De wollen T-shirts ademen, kunnen dagen gedragen worden zonder dat wassen nodig is omdat het van nature geurtjes afstoot. Ook Decathlon verkoopt wollen t-shirts (zoek op ‘techwool’) en Engelbert Strauss.

Wollen kleding wassen met Eucalan, zo blijft de lanoline (wolvet) en daarmee zelfreinigende vermogen van wol goed. Als je wol hebt gewassen met een middel dat niet bestemd is voor de fijne was en het dus ontvet is geraakt, dan kan je dit herstellen met het wasmiddel Eucalan.

Donsjasje (puff)

Officieel niet behorend tot het drielaags kledingsysteem, is een dunne donsjas toch een heel fijn isolatielaagje om bij je te hebben. Ook al omdat het veel minder ruimte inneemt dan een fleecetrui en minder weegt. Sommige merken voeren jasjes gevuld met hydrophobic down (Rab, Ayacucho). Waterafstotend dons blijft tien keer langer droog dan onbehandeld dons, houdt 2,5 keer meer loft en droogt drie keer sneller dan normaal dons. Het tegen vocht behandelde dons is ademend, vuilafstotend en kan gewassen worden.

Gewatteerde kleding krijgt zijn isolatievermogen niet door het soort vulling (dons, synthetisch, bamboe) maar door de stilstaande lucht. In theorie kan een gewatteerd jack dus gevuld worden met staalwol en dan net zo goed isoleren als dons (als je even de warmtegeleidende eigenschap wegschrapt). Waarom is dons favoriet? Het geeft de meeste isolatie voor het minste gewicht en volume. Dons heeft echter ook een nadeel: nat isoleert het niet meer, synthetische vulling heeft hier minder last van. Dons voelt wel natuurlijker, je heb een groter temperatuurbereik dan met een synthetische vulling. Er zijn ook lichte puff’s met synthetische vulling en Cumulus maakt een puff Incredilite Endurance van het waterafstotende Pertex Endurance (Pertex Quantum Pro).

Als je wil beoordelen hoe warm een gewatteerde jas of slaapzak is: kijk naar de dikte. Nu je weet dat het niet om de vulling gaat maar om de hoeveelheid stilstaande lucht, kan je de warmte van een jack of slaapzak beoordelen: hoe dikker (hoe meer loft), hoe warmer.

Beschermende laag

De beschermende laag houd wind en regen tegen zodat de isolerende laag goed zijn werk kan blijven doen.

Regenjack

Een poncho is luchtiger maar flappert in de wind. Daarom heeft een poncho niet de voorkeur. Er zijn berggidsen die je niet meenemen als je een poncho draagt. Er zijn lichtgewicht, ademende regenjacks te koop.

Inmiddels zijn er regenjacks te vinden van 100 gram, onder andere Berghaus maakt ze. Zeer geschikt voor op de fiets maar niet in combinatie met een rugzak. Hoe lichter het jack, hoe minder slijtvast en dus minder geschikt voor gebruik met een rugzak.

rab-kinetic

Rab Kinetic, 235 gram

Ligfiets met bovenstuur
Alleen een anorak met seals in de mouwen houden je armen droog op een ligfiets met bovenstuur. Dat komt omdat er plasjes op je buik ontstaan in de golvende stof op de rits en omdat je met je polsen omhoog rijdt. Onze blauwe Palm-anoraks (gekocht bij Kanocentrum Bloem) zijn alleen goed voor een zomers buitje in de kajak. Ze zijn perfect voor op de open ligfiets. De korte rits is waterdicht, in lichtere regen kun je hiermee ventileren. Draag onder de anorak alleen een thermoshirt met lange mouwen (kajak en ligfiets). Een alternatief zou een offshore regenjack kunnen zijn maar die ademen niet goed omdat je in de kuip vooral stilzit en warm en droog moet blijven.

Ademende membranen
Anno 2017 wordt het membraan eVent gezien als het best ademend, beter dan Gore-Tex. Sommige tests hebben laten zien dat eVent bij een luchtvochtigheid van 30 procent twee keer zo goed ademt dan het beste Gore-Tex membraan. Bij inspanning zul je echter altijd nat worden, ook in een ‘ademende’ regenjas. Je wordt alleen niet koud en het zit niet zo benauwd als niet-ademende regenkleding. Google op ‘eVent fabric’ als je iets over eVent wilt vinden. Onder andere Rab maakt regenjassen met eVent. Gore-Tex zit overigens ook niet stil. Met de ontwikkeling van Gore-Tex ‘Shakedry’, waarbij de buitenlaag die normaal gesproken bij Gore-Tex laminaten wordt toegepast weggelaten wordt, ontstaat een uitzonderlijk licht product, met een zeer klein pakvolume. Dit is echter kwetsbaar en daardoor niet geschikt voor rugzaklopers en waarschijnlijk ook niet voor ligfietsers. Zowel eVent als Gore-Tex maken verschillende membranen/stoffen. Algemeen kan je stellen: hoe hoger de waterdichtheid, hoe minder deze membranen ademen. Hoe meer lagen, hoe slijtvaster, hoe zwaarder.

Op de fiets, tussen de buitjes door, als je dus niet steeds je regenjas wilt aan- en uittrekken is het prettig om ventilatieritsen te hebben onder de armen. Die vind je niet in de lichtste modellen want ritsen voegen gewicht toe.

Belle’s voormalige favoriete regenjack was van Rab, model Kinetic en woog 235 gram. De capuchon van de Kinetic had een goede klep die goed was af te stellen zodat het zicht naar alle kanten optimaal blijft. De ademende kwaliteit is beter dan dat van GoreTex. Je kon met deze jas aan zelfs fietsen in een velomobiel want de wind waait er doorheen. Als echter de schuimkap op de velomobiel gaat dan zet ik alleen de capuchon op, zodat hoofd, nek en schouders droog blijven. Inmiddels is deze jas helaas versleten en vervangen door het wat zwaardere Rab Latok (485 gram) met 3-laags eVent fabric membraan, dat meer slijtvast is en dus beter voor gebruik in combinatie met een rugrak. Voor lichtgewicht gebruik op de fiets heeft Belle een lichtere regenjas gekocht van 165 gram, de Rab Flashpoint 2 jacket, van 3L Pertex Shield. Met capuchon die over fietshelm past, YKK VISLON AquaGuard ritsen. Waterproof, windproof, lichtgewicht, past in stuff sack in je handpalm.

Zoek je een lichte regenjas, kijk dan op UltraLightOutdoorGear.co.uk. Hier worden alle artikelen gerangschikt op gewicht van laag naar hoog. Bij Zwerfkei kan je ook sorteren op gewicht maar zij kopen (nog) niet echt de lichtgewicht spullen in.

Regenbroek/gamaschen

Een regenbroek met wijde pijpen gaat aan over je schoenen op een trekkingfiets/wandelvakantie. Neem er een met brede pijpen anders loopt het water in je schoenen. Als er elastiek onder in de pijpen zit, moet je de broek tijdens het wandelen combineren met gamaschen (Engels: gaiters). Elastiek onder in de pijpen van de regenbroek is wel een goede oplossing voor op een open ligfiets. Er zijn ook broeken met een ritssluiting, die het aantrekken vergemakkelijken.

Gamaschen van Rab hebben een haakje dat andersom gemonteerd zit dan op de meeste andere gamaschen. Ons idee is dat dit haakje, dat je van onder inhaakt in plaats van boven, beter blijft zitten dan de standaard haakjes. Gaiters met staalkabels onder de schoen door gaan langer mee dan kunstof of rubber bandjes. Let er op dat de wandelschoen een hak heeft en geen platte zool, anders slijt je het bandje heel snel door.

Windbreker

Net even iets luchtiger dan een regenjasje hoewel je als je echt lichtgewicht gaat ook het regenjack kunt gebruiken als windbreaker. Nylon is hiervoor het meest geschikt. Belle’s windstopper is van het merk Rab en de 160 gram kan het verschil maken tussen aangenaam of koud.

Accessoires

Onderschat niet het verschil wat een paar handschoenen of een muts en sjaal kunnen maken. Als je isolatielaag wat aan de dunne kant is, maken deze het verschil tussen het warm of koud hebben.

Handschoenen

Probleem met waterdichte handschoenen is dat ze vaak te warm zijn tijdens het bergwandelen of fietsen. De handschoenen worden dan van binnen uit nat en drogen moeilijk. Zodra ze nat worden van binnen krijg je ook koude handen. Het handigste is een merino wollen dunne handschoen en daar overheen een waterdichte, ongeïsoleerde want. Deze overwant gebruik je in snijdende wind en harde regen. Ze zijn moeilijk te vinden, Mammut maakt de Makai Advanced Mitten, wind- en waterdicht met een waterkolom van 10.000 mm.

Wanten zijn warmer dan handschoenen maar beperken het gebruik van je handen, waardoor je bijvoorbeeld tijdens het koken iedere keer weer je wanten uit moet trekken. Een mooi compromis zijn drievingerige wanten of lobster wanten, waarbij duim en wijsvinger vrij zijn en de overige drie vingers bij elkaar zitten. Er zijn ook ‘lobster’ handschoenen waarbij steeds twee vingers bij elkaar zitten, dit lijkt me een onpraktisch ontwerp.

Buff

Dit is een lusvormige sjaal waar je allerlei combinaties van kunt maken: een muts, een sjaal, een bivakmuts. Lichtgewicht en neemt geen volume in. Snel droog. Er zijn verschillende uitvoeringen (en er komen er steeds meer bij). Van kunststof, van wol of een combinatie van fleece en kunststof (polar buff). Bij de cap zet je met een polar buff eerst het dunne, bedrukte gedeelte op je hoofd. Je kan ‘m ook nog gebruiken als haarband of topje.

Verschillende manieren waarop je een Buff kan dragen:

posicions_polar_buff1

posicions_polar_buff2

cap_polar

pirate_polar

Mag gewassen worden op 40°C maar niet strijken of in de droger.

Buff als kussensloop
. De meeste mensen weten wel dat je de Buff (sjaaltje) voor van alles kunt gebruiken. Maar dat je ‘m ook als kussensloop kunt gebruiken is voor velen nieuw: gewoon je fleece-trui er instoppen en lekker slapen!

Pet beschermt tegen zon

Een pet is handig in de zon. Voor een ligfietser is een pet onmisbaar. Het beschermt de ogen tegen licht en de neus tegen verbranding. Isoleert tijdens koude. De klep houdt regen uit je gezicht op de fiets en voorkomt dat de capuchon van je regenjack je zicht belemmert. Elk buitensportmerk maakt petjes van een materiaal dat  snel droogt. Petjes van Buff kunnen elke windvlaag aan op de ligfiets.

Mijn huidige pet is van White Rock, waar een touwtje met een knijpertje aan vast zit. Stain & water resistant door Teflon coating, repels insects (impregnated with HealthGuard Vital Protection, a long lasting mosquito and insect repellent. Non-irritant and biodegradable. Last through 20+ washes. Synthetic Pyrethroid extracted from chrysanthemum plants), uv protection factor 30+. Er zitten zelfs kristallen in die koelen als je ze nat maakt. Maar die zouden dus ook door regen of zweet geactiveerd kunnen worden dus ik weet niet of dat handig is. Hoewel ik er geen last van heb gehad. Ondanks veel zweet en regen. The crystals are stitched into the front of the inner headband of the hat. If you need to cool down, simply soak this front section of the inner headband in water for about 3 minutes – the crystals will absorb and retain the water. Depending on the temperature, the Hydro Cool crystals will keep on cooling you for days and are fully re-useable. The crystals are non-toxic, non-flammable and non-hazardous.
Wasadvies: Wash and rinse by hand for no more than three minutes.
Garantie: If this hat ever falls to pieces, send it back to us and we will replace it. Specialist Ltd (+44) 01753 888 411. Code: SHHC Nov06. De pet kostte 30 euro.

Voor wandelen in koude is een winddichte muts een must. Let goed op of deze je oren tot je oorlellen bedekt.

Pagina voor het laatst bijgewerkt: juni 2018