Slaapmat

Self-inflating slaapmatten zijn comfortabeler dan foam isolatiematjes, warmer dan luchtbedden en sneller op- en af te breken dan standaard luchtbedden. Ze zijn inmiddels alweer ingehaald door luchtbedden met een isolerende vulling. Deze matten zijn lichter en isoleren beter, afhankelijk van de uitvoering.

De eerste Exped downmat

De eerste Exped downmat

Toen de met dons gevulde luchtbedden zoals Exped Downmats op de markt kwamen, isoleerden deze drie keer beter dan de Therm-a-Rest (T-a-R) self-inflatables die op dat moment de markt domineerden. Later kwamen er ook Exped matten op de markt met een synthethische vulling en Ultralight-versies. De warmteweerstand van deze matten (uitgedrukt in de waarde R) is minder dan de Downmat 9 met R-waarde 8. Ook een downmat blaast zichzelf gedeeltelijk op als het dons weer uitzet. De opbergzak heeft een dubbelfunctie: pomp en hoofdkussen. Modernere matten hebben een ingebouwde pomp, UL-versies met dons hebben ook een stuffsack die als pomp gebruikt kan worden. Een mat gevuld met dons mag je namelijk nooit met de mond opblazen omdat dan het dons vochtig wordt en minder gaat isoleren.

De Exped-downmat ligt veel comfortabeler dan de klassieke groene Therm-a-Rest-matten. Inmiddels heeft T-a-R ook luchtbedden op de markt gebracht. Deze hebben dwarse banen in plaats van lengtebanen. Hierdoor rol je in onze beleving sneller van je mat. In de (eerste) T-a-R-luchtbedden zit een warmte reflecterend laagje aluminium dat knispert en je uit je slaap houdt. De matten die een vergelijkbaar gewicht hebben, hebben niet de R-waarde van Exped-matten gevuld met dons. Het zal duidelijk zijn dat onze keuze nog steeds valt op Exped.

Isolatiewaarde

De isolatiewaarde van slaapmatten wordt uitgedrukt met een R-waarde (warmteweerstand). Onze ervaring is dat het in het vroege voorjaar/late najaar toch het lekkerste slaapt op een mat die zogenaamd goed is voor omstandigheden tot -38ºC (R-waarde 8). Gelukkig was er in 2015 goed nieuws: Exped heeft een downmat Winterlite uitgebracht die 100 gram lichter is dan de downmat UL maar beter isoleert en dikker is (9 i.p.v. 7 cm). De downmat Winterlite heeft een R-waarde van 7 in plaats van 5.9 (UL). De matten zijn taps toelopend (tapered) en passen dus goed in tenten die ook toelopen naar het voeteneind. Wel vinden we dat je minder stabiel ligt op deze matten dan de rechthoekige, die iets dikkere banen aan de zijkant hebben.

R-waarde Seizoen
 <3 Zomer
 3-5 Lente-Zomer-Herfst
 >5 Alle seizoenen

Een Exped downmat 9 LW (65 x 197 cm), gekocht in 2013, heeft een thermische weerstand R8. Dit is geschikt voor temperaturen tot -38˚C. De mat weegt 1220 gram. Pakmaat 16 x 27 cm. 5 Jaar garantie. Vulling: 320 gram 700-fillpower ganzendons, moisture repellency treated. LW staat voor langer en breder. De mat weegt in de maat M (52×183 cm) 960 gram. Deze maat was zo’n beetje de standaardmat die als eerste uitkwam van Exped. Toen er nog maar één model en keus was. Elf jaar later hebben ze het gewicht weten te halveren en kan je kiezen uit meer dan 75 modellen.

Belle’s Exped downmat gekocht in 2005 in Pennsylvania raakte poreus in 2014. Dit kon niet gerepareerd worden door de fabrikant. Wat dat betreft lijken de Therm-a-Rest-matten beter bestand tegen slijtage en volgens een medewerker van Bever Utrecht geeft T-a-R ook betere garantie. Maar ja, het ligcomfort is een stuk minder. De mat was vervangen door een Synmat 7 MW met ingebouwde pomp. De R-waarde van deze mat is 4.9. (let op: de downmat UL heeft R-waarde 5,9!). Ik vond de synmat minder lekker liggen dan de downmat. Wellicht komt dit door het lamineren van het isolatiemateriaal aan de onder- en bovenkant van de mat. De mat voelt minder soepel maar het kan ook het synthetische materiaal of nieuwigheid zijn. Daarnaast vond ik de mat te koud en daarom heb ik deze eerst vervangen door een downmat UL en toen de Winterlite uitkwam, stond die mat ook op Marktplaats.

R-waarde in de praktijk
Bij een nachttemperatuur van 3 graden op een steenkoude vloer in een onverwarmd schoutingonderkomen bleek de R-waarde van de synthetische mat (4,9) te laag. Het verschil met de SynMat en DownMat UL is vergelijkbaar met een nacht vernikkelen en een nacht slapen alsof ik in m’n verwarmde waterbed lag. Onze UL-matten met elkaar vergeleken (in de standaardmaat M):

UL DownMat UL DownMat Winterlite
Type UL 7 M M
R-waarde 5,9 7,0
Temperatuur -24ºC -32ºC
Gewicht 575 gram 475 gram
Maat lxbxh 183 x 52 x 7 cm 183 x 52/35 x 9 cm
Pakmaat 23 x 11 cm 22 x 11
Pakvolume 2,2 liter 2,3 liter
Packsack gewicht 15 gram 18 gram
Vulling ganzendons ganzendons
Fill power 700 cuin 700 cuin
Garantie 2 jaar 2 jaar

Andere merken
Een mat van T-a-R die hier in de buurt zit is de NeoAir XTherm. Deze mat weegt 430 gram en heeft een R-waarde van 5,7 (6 centimeter dikte, knispert en dwarse banen). Sea To Summit maakt onder andere de Ultralight insulated met een R-waarde van 3,3 (alleen geschikt voor de zomer), 5 centimeter dikte en een gewicht van 440 gram.

Lichter
Kan het lichter? Ja het kan lichter, de nieuwste generatie luchtbedden geeft alleen ondersteuning op drukpunten en stop je niet ónder maar ín je slaapzak. Ook kan je er voor kiezen een mat op driekwart van je lichaamslengte te nemen. Onder je voeten/kuiten leg je dan ter isolatie bijvoorbeeld je rugzak of kleding.

sleeping-pad-01-2-740x493

Klymate Inertia X-frame slaapmat (258 gram).

Een andere combinatie is een closed cell (foam)mat combineren met een halve opblaasmat voor onder de schouders en heupen. De R-waarden van twee matten kan je bij elkaar optellen.