Ligfietsen

Omdat ligfietsen toch hele andere eisen stelt aan kleding en uitrusting (bagage), lichaam dan gewone trekkingfietsen deze extra pagina.

Ligfietsers beginnen om zeer verschillende redenen aan ligfietsen. Het kan bijvoorbeeld om een lichamelijke reden zijn (zadelpijn, polsklachten, nekklachten), een hekel aan tegenwind hebben, sneller willen fietsen of uit interesse voor technische innovaties en duurzaamheid. De een gaat ermee op vakantie, een ander doet woon-werkverkeer en een derde heeft een velomobiel als vervanging van de auto en rijdt 300 kilometer op een dag.

Omdat wij in voorjaar 2013 zelf begonnen met ligfietsen, volgt hieronder een uittreksel van de interessante zaken die wij her en der op internet vonden en de tips die we kregen van andere ligfietsers. Waar moet je op letten als je begint met ligfietsen?

Bekijk ook zeker het uitstekende blog van Walter Hoogerbeets op http://www.fietsersafstappen.nl/over-reizen-op-de-fiets/

Een ligfiets als vakantiefiets

Waar moet een ligfiets aan voldoen om geschikt te zijn als vakantiefiets?

Merken
Voor open ligfietsen (zonder stroomlijn) zijn er twee merken die veel gebruikt worden als vakantiefiets: Nazca en Challenge. Nazca frames worden gemaakt van ChroMo en kunnen in ieder land ter wereld gelast worden. Challenge bikes zijn van aluminium, wat lastiger te lassen is. Er wordt ook gefietst met andere merken, zoals Orca, maar daar circuleren op internet een paar mindere verhalen over. Zo eindigde hier en daar een vakantie op een Orca voortijdig, als gevolg van een framebreuk.

Een ChroMo frame is flexibeler dan een aluminium frame. Aluminium is lichter en roest niet. Aluminium kan natuurlijk wel oxideren als het in contact komt met andere metalen (elektrolyse) , zoals rvs.

Velgmaten
Banden van 24 en 28 inch zijn in het buitenland lastig te verkrijgen. Neem dus bandmaten 20″ (ETRTO 406) en/of 26″ (559). Achter wil je een groot wiel. Zo blijft je derailleur schoon en het schakelt beter. Overigens is de ene 26″ de andere niet, zeker niet in het buitenland. Verdiep je in ETRTO, een gestandariseerde bandmaat (zie ook onze pagina fietsen).

Hoe lager je bij de grond zit, hoe minder last je hebt van (tegen)wind. De laagste fietsen hebben voor een wielmaat van 20″ en achter 26″. De Nazca Fuego (banden: Marathon Racers in 40-406 en 40-559) en de Challenge Fujin hebben dit. Er is ook een Fujin SL (SL = super light). Deze fiets is lichter maar zal eerder bezwijken onder de bagagelast. Tevens heeft deze fiets geen vering.

Trikes
Er bestaan ook trikes. Hierop zit je nog lager en je kan veel bagage meenemen. Een ander voordeel van deze fiets is dat je  heel langzaam tegen de berg op kan fietsen zonder om te vallen. Maar paaltjes en smalle paadjes vormen een obstakel voor een trike. Met zijn tweeën naast elkaar fietsen wordt een stuk lastiger, tegenliggers op een smal fietspad (Veluwe!) is lastig. En als de weg scheef ligt, zit jij ook scheef met je rug. In bergachtig gebied liggen wegen vaak schuin, om het hemelwater af te voeren. Een andere driewieler zijn velomobielen. Dit is een volledig gestroomlijnde driewieler. Daarin zit je beschut tegen de elementen en dit zijn de snelste typen ligfietsen.

Ligfietsen hebben soms verschillende framematen (lang/kort) en altijd verschillende maten voor het zitje.

Versnellingen
Op een vakantieligfiets moet wil je een bergverzet gemonteerd hebben. Als je naar het buitenland gaat of zuidelijker dan Arnhem, dan kom je al gauw heuvels tegen. Er zijn verschillende systemen hiervoor: onder andere derailleur en Roloff naaf.

Spatborden
Monteer spatborden, ze zijn het behoud van je vering.

Bagage op ligfiets

Op ligfietsen kan je meestal geen gewone fietstassen kwijt (hoewel sommige ligfietsen daarvoor een speciale bagagedrager hebben, dan zitten zowel voor- als achtertassen op de bagagedrager achter). Op open ligfietsen worden zogeheten banaantassen gebruikt. Een bekende fabrikant is Radical Design.

kampeeruitrusting

Volledige kampeeruitrusting in zwarte banaantassen, oranje toptas van Radical Design. Over de bagagedrager hangen nog twee waterdichte zakken met lichte maar ruimtevretende spullen (o.a. slaapzak en tent).

Voor de banaantassen is het nodig om tasafhouders te monteren op je ligfiets, om te voorkomen dat de tas de ketting raakt. Banaantassen hebben over het algemeen een kleinere inhoud dan gewone fietstassen. Je kan echter op de bagagedrager ook nog een (of meerdere) waterdichte zak(ken) of toptas kwijt. Ook is het mogelijk om een karretje te trekken met een ligfiets. Fietskarretjes worden onder andere gemaakt door Radical Design (Cyclone) en B.O.B. Gear (B.O.B. Yak). Het laatste karretje heeft één wiel. Als je ligfiets achter een vork heeft die geen driehoeksconstructie heeft (zoals dat het geval is met een Nazca Fuego en een Challenge Fujin) dan kan je last krijgen van torderen. Een gewone fiets heeft dit probleem niet.

Bovenstuur/onderstuur

Het voordeel van een bovenstuur boven een onderstuur:

  • bij omvallen van de fiets verbuigt je stuur niet;
  • meer ruimte voor en beter zicht op GPS-apparaat;
  • er kan een achteruitkijkspiegel op gemonteerd worden;
  • je handen gaan niet door de brandnetels in de berm (dit nadeel is op te lossen met handschoenen);
  • je kan iets beter sturen, hoewel een indirect onderstuur ook goed stuurt;
  • bananentassen (zijtassen) hangen niet in de weg van je stuur;
  • het is handiger als je met de fiets aan de hand (een berg op) moet lopen.

Met een onderstuur zitten je meer ontspannen met je schouders en heb je een mooi vrij zicht vooruit.

Fietsen op ligfiets

Je kan meestal wel meteen wegfietsen op een ligfiets maar toch zal je een tijd moeten trainen voordat je ermee op vakantie gaat. Vooral haakse bochten zijn in het begin moeilijk. Ook moet je andere beenspieren trainen.

Een fietser op een race- of trekkingfiets kan makkelijk zijn hartfrequentie omhoog brengen door allerlei andere (nutteloze) spieren te gaan gebruiken op de fiets. Hij kan gaan staan op de pedalen, gaan trekken aan het stuur. Dit brengt de fiets niet sneller vooruit door deze spieren maar omdat de hartfrequentie hierdoor omhoog gaat wordt zijn output groter. Een ligfietser moet zijn hartfrequentie omhoog brengen met alleen zijn beenspieren. Dit vereist ontwikkeling van deze spieren en dus training. Overigens zul je al na de eerste 500 kilometer ligfietsen merken dat je benen gaan veranderen.

Als je teveel voorover geknikt met je nek zit en niet je hoofd laat leunen tegen een toptas of hoofdsteun dan kan je minder goed ademen en verzuren je spieren eerder. Zorg dat je goed kan ademen door je buik. Als je een ligfiets hebt waarbij je ver achterover ligt kan je desgewenst een hoofdsteun monteren.

Bochten nemen met een ligfiets

Kijk ruim door de bocht, naar daar waar je heen wilt. Gebruik als je op het laatste moment moet afremmen (kuil, paaltje) alleen je voorrem, anders ga je onderuit.

Water meenemen op je ligfiets

Op een open ligfiets is het niet makkelijk een bidon te plaatsen. De makkelijkste oplossing is een waterzak, bijvoorbeeld van Camelbak of Platypus. Deze kan je onder een bagagenetje klemmen of vastbinden achter/onder je zitje of onder je bagagedrager met een bandje. Eventueel kan je de waterzak ook aan de zijkant van je fiets vastzetten aan de tasafhouders, als je die gemonteerd hebt. Als je het slangetje van een Camelbak warm maakt onder de hete kraan kan je deze makkelijker losmaken (voor reiniging). Schuif dan meteen een handdoekhaakje, zoals je die kan krijgen bij de supermarkt, met het lusje om de slang. Hiermee zet je de slang later vast aan je zitje, stuur of kleding.

Als je van Radical Design een toptas kwijt kunt op je bagagedrager, dan kan je daar twee bidons in meenemen met een inhoud van twee maal circa 750 ml-1ooo ml. Alleen pak je die niet zo makkelijk onder het rijden.

Oversteken met een ligfiets

Als je een lage ligfiets hebt, heb je minder zicht op de weg en het verkeer. Dit los je op door op te gaan zitten in de stoel. Het bovenstuur klap je hiermee iets omhoog, je kan dan nog steeds sturen en fietsen. Door deze houding kan je ook beter je hoofd draaien en achterop komend verkeer zien.

Pas op je knieën

Op een ligfiets moet je oppassen voor je knieën. Omdat je met je rug kan afzetten tegen de rugleuning moet je uitkijken dat je niet te zwaar gaat trappen. Op een bukfiets kan dit niet, want dan ga je staan. Let daarom op je trapfrequentie. Die zou minimaal rond de 80-90 omwentelingen per minuut moeten liggen. Ligt deze lager, dan trap je te stevig. Er zijn fietscomputers die ook je cadans (het aantal omwentelingen) meten maar je kan ook af en toe even meetellen als je fietscomputer geen cadansmeter heeft maar wel een tijdsindicatie.

Trapfrequentie
Fietsen tussen 90 en 100 pedaalomwentelingen per minuut wordt gezien als optimaal. Dat wil zeggen kost het minste energie in verhouding met de snelheid.

Bij het beklimmen van een berg is de cadans iets lager: tussen de 85 en 95. Het een en ander is natuurlijk wel afhankelijk van het stijgingspercentage en de lengte van de col.

Er bestaan fietscomputers die de trapfrequentie weergeven.

Cranklengte
Om de knieën te sparen monteren ligfietsers soms ook kortere cranks van 150 mm in plaats van 170. Hiermee zou je automatisch al een hogere trapfrequentie gaan aanhouden.

Afstand tot pedalen
De afstand tot de pedalen komt heel precies. Een centimeter teveel of te weinig kan al tot klachten leiden. Begin met een afstand waarbij je met een gestrekt been je hak net tegen de trapper in de voorste stand kunt raken. Test daarna tijdens korte fietstochten uit of de lengte tot de trapas goed staat afgesteld. Deze kan je zelf makkelijk verstellen met behulp van een inbussleutel.

Bij pijn in de knieën:

  • Pijn boven knieschijf: buis is te kort, vergroot de afstand tot de trappers.
  • Pijn achterkant knie of archillespees: buis is te lang, verklein de afstand tot de trappers.
  • Overal pijn: met een lichter verzet rijden en/of de totale belasting verminderen.

Kleding voor ligfietsers

De rijwind komt van voren, dus dat betekent dat de wind van onderen je broekspijpen en jas inwaait. Je ligt op je rug, dus daar wil je geen ritsjes of knopen hebben zitten. Verder kreukelt een doorlopende rits van een jas op, en daar blijven dan plasjes water in staan bij regen met als gevolg lekkage. Je verbrandt eerder door de zon op een ligfiets dan een zitfiets. En omdat je meer tegen de zon in ligt te kijken heb je meer last van het licht.

Let dus bij kleding op een open ligfiets op de volgende zaken:

  • geen (druk)knopen, ritsen, zakken of tanka’s op de achterkant;
  • smalle pijpen aan (regen)broek waar de wind niet in waait en ook niet in de tandbladen van het crankstel kan lopen;
  • een jas met waterdichte rits of anorak als regenjas;
  • jas kan van onderen aangetrokken worden;
  • regenjas heeft seals bij polsen, tegen het naar binnen lopen van water, of:
  • handschoenen vallen over de mouwen;
  • fietsschoenen geschikt voor klikpedalen (MBT);
  • een pet met klep tegen de zon;
  • goede zonnebril.

Pet

De pet beschermt je ogen tegen de zon. Je hebt hier op een ligfiets, door je houding, meer last van. Kies een pet met een klep, zoals een baseball cap. Van een snel drogend materiaal, liefst met wat gaas in de cap voor gebruik in de zomer. De pet moet verstelbaar zijn, liefst met elastiek, zodat hij niet afwaait. Er zijn petten, o.a. van White Rock, waar al een touwtje met een knijpertje aanzit, om hem vast te zetten aan je kraag. Al je zo een pet niet kan vinden bij een buitensportwinkel, bezoek dan eens een nautische winkel met zeilbenodigdheden. Je kan natuurlijk ook zelf een touwtje aan je pet knopen. Bij de supermarkt vind je knijpertjes met een lusje om aan een theedoek vast te maken. Die zijn ook handig voor om de slang van je Camelbak.

Krijg je steeds hoofdpijn tijdens het fietsen en draag je een pet? Grote kans dat je pet te strak staat! Zet hem dan wat losser en vertrouw op het touwtje met knijpertje.

Schoenen

Je fietst zodra je het ligfietsen een beetje onder de knie hebt met klikpedalen. Alleen op die manier kan je been even uitrusten zonder constante druk op de pedalen te hoeven uitoefenen. Bijkomende voordelen van klikpedalen op je ligfiets: wanneer je door kuilen en over hobbels fietst, blijven je voeten op de trappers. Een steile heuvel opfietsen gaat beter omdat je ook kan trekken aan de pedalen. Zet je voetplaatjes in de positie het dichtste bij de hak. Ik zet de plaatjes (cleats) vast met een likje Loctite. Koop als je het fietsen combineert met kamperen MBT-fietsschoenen, die kunnen beter tegen off-the-road condities. Vergeet geen overschoenen voor koude of natte omstandigheden.

Het is overigens na een lange fietstocht erg prettig om een paar andere schoenen aan te kunnen trekken dan je fietsschoenen. Fietsschoenen hebben vaak een stijve zool en lopen daardoor niet echt prettig.

Inlegzolen

Op de (lig)fiets komt de (rij)wind van voren. Je voeten steken vooruit dus die vangen de eerste wind en koelen daardoor in koude omstandigheden behoorlijk af. Ze vangen immers de eerste koude wind! Om toch lekkere warme voeten te houden, gebruiken wij hier speciale inlegzolen voor: Toasty Feet. Deze worden in drie maten verkocht (dames, heren, kinderen) en je knipt ze in je eigen maat.

toasty-feet-trim-lines-zoom-500

Zool kan je zelf op maat knippen

toasty_20feet_20-_20dry_20ice_20temp

R-waarde = 12!

The Toasty Feet insole contains Aerogel, developed for NASA, and claimed to have the highest thermal insulation (R-Value/inch = 12) of any solid material available.

Zelf uitproberen

Je kan zelf vrijblijvend en gratis ligfietsen uitproberen op een van de ligfietsopstapdagen die in het voorjaar gehouden worden. Overdekte ligfietsen, die in de volksmond vaak fietsende bananen genoemd, heten velomobielen. Dit is een soortnaam. Verder zijn er verschillende winkels die gespecialiseerd zijn in ligfietsen. Onder andere in Dronten (ligfietsstad van de wereld), Dordrecht, Leeuwarden, Nijmegen en Eindhoven. Kijk voor meer informatie ook eens op Ligfiets.net.

Bewaren

Bewaren